روش شناسی حکمت متعالیه
19 بازدید
محل نشر: معرفت فلسفی » تابستان 1383 - شماره 4 »(36 صفحه - از 27 تا 62)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
برای حکمت متعالیه صدرالمتألهین دو معنا می‏توان در نظر گرفت: یکی، «فلسفه اولی» و دیگری، مکتبی است که با روش ویژه‏ای، مسائل فلسفی را بررسی می‏کند. روش‏شناسی حکمت متعالیه از دیدگاه صدرالمتألهین و نقد و بررسی آن، موضوع این مقاله است. پیروی از این روش، طبعا، دستاوردهای متفاوت با دستاوردهای فلسفه مشّاء و علم کلام و حتی اندکی متفاوت با دستاوردهای شیوه اشراقی و عرفانی خواهد داشت. شیوه حکمت متعالیه دارای دو بُعد سلبی و ایجابی است. ناکفایتی عقل برای دست‏یابی به حقایق و نارسایی عرفان برای ادراک حقایق و زیان‏های سطحی‏نگری و ظاهربینی در بررسی شریعت در بُعد سلبی این مکتب بیان می‏شود. نقش عقل و وجدان عرفانی و کیفیت امتزاج برهان و وجدان و نقش شریعت در ورای این دو علم به عنوان مصحّح و مؤیّد عقل و عرفان و هماهنگی راه برهان، وجدان و شریعت در وصول به حقایق در بُعد اثباتی این مکتب جا دارد. این مکتب هدف از تعلیم و تعلّم را تنها دست‏یابی به مجموعه‏ای از مفاهیم و اصطلاحات و گزاره‏های ذهنی نمی‏داند، بلکه هدف را معرفتی می‏داند که با کمال نفسانی صاحب معرفت همراه است. امتیاز دیگر این مکتب آن است که روش تحقیق آن بر معرفت‏شناسی متقنی مبتنی است، در عین حال، دارای نارسایی‏هایی نیز هست و راه نقد در آن مسدود نیست. کلید واژه‏ها حکمت متعالیه، روش‏شناسی، وجدان، مکاشفه، عرفان، اشراق، عقل